Güncel sürüm: doctoremin.com/pediatrik-usye-krup-ates · Son düzenleme: 05.11.2026
PEDİATRİK ÜSYE, AKUT KRUP & ATEŞ PROTOKOLÜ
EMİN'SEN
- Deksametazon (Dekort ampul): 0.15 - 0.6 mg/kg (Maksimum tek doz 10-16 mg) oral içirilir veya IV/IM uygulanır.
-
Nebülize Adrenalin (Orta/Ağır Stridor Varsa):
Standart 1:1000'lik ampulden 0.5 mg/kg (en fazla 5 mL = 5 mg) sulandırılmadan nebül haznesine eklenir ve yüksek akım O₂ ile verilir. 0.5 veya 0.25 mg/mL ampulde hacim değişir. - Ortam: Çocuğu ajite etme (ağlamak stridoru artırır); anne kucağında soğuk buhar / nemli hava uygula.
-
Parasetamol (Parol/Tylol süspansiyon 120 mg/5 ml):
• Doz: 10 - 15 mg/kg (4-6 saatte bir; günde maks 4 doz).
• Pratik: 10 kg → 1 ölçek (5 cc) | 15 kg → 1.5 ölçek (7.5 cc) | 20 kg → 2 ölçek (10 cc). -
İbuprofen (Dolven / Pedifen 100 mg/5 ml - 6 aydan büyük çocukta):
• Doz: 5 - 10 mg/kg (6-8 saatte bir).
• Pratik: Her 10 kg için 1 ölçek (100 mg = 5 cc). Dirençli ateşte 4 saatte bir parasetamol ile dönüşümlü verilebilir. İlaçları piyasa isimleriyle değil, etken maddelerine göre öğreniniz. Daha yoğun formlarda mL değişir. - Fitil (Kusan / Oral Alamayan): Saf parasetamol fitil olarak Paranox S 120 mg tercih edilir. (⚠️ DİKKAT: Düz "Paranox" fitil fenobarbital/sedatif içerir; yalnızca parasetamol içeren "Paranox S" seçilmelidir!).
-
Benzatin Penisilin G (Deposilin IM - Tek Doz):
• ≤ 27 kg: 600.000 IU IM tek doz.
• > 27 kg: 1.200.000 IU IM tek doz. (Anafilaksi hazırlığı olmadan yapma!).
Önce Centor/McIsaac skoru ve mümkünse hızlı strep antijen testi; < 3 yaşta GAS farenjiti nadirdir. Oral Alternatif: Oral ilk tercih amoksisilin 50 mg/kg/gün (en fazla 1000 mg), iki dozda, 10 gün. Klavulanat GAS için gereksizdir.
Penisilin alerjisinde: Klaritromisin (Klamer/Macrol süsp 15 mg/kg/gün, 2 dozda).
EMİN DEĞİLSEN
1. ÖLÜMCÜL TUZAKLAR (Çocukta Kesinlikle Verme!):
- Paranox (Fenobarbital İçeren Fitil) VERME: Sedatif fenobarbital solunum depresyonu yapar ve menenjit tablosunu maskeler. Yalnızca saf parasetamol fitil (Paranox S) kullan.
- Kloroben / Boğaz Spreyleri < 6 Yaşta YASAK: 6 yaş altı çocukta ani laringospazm ve apne krizini tetikleyebilir.
- Asist / Mukolitikler < 2 Yaşta YASAK: Sekresyonu artıran mukolitikler küçük çocukta bronşiyal tıkaç ve boğulmaya yol açar.
- Tilkotil / Oksikam NSAİİ YASAK: Çocukta ağır gastrointestinal kanama ve böbrek yetmezliği riski nedeniyle kontrendikedir.
- Dehidratasyonda İbuprofen VERME: Sıvı kaybı olan çocukta akut böbrek hasarı yapar. Suçiçeğinde nekrotizan fasiit riskini artırır.
2. Krup İzlemi:
- Nebülize adrenalin uygulanan olgular klinik rahatlasa bile en az 2 saat acilde gözlenmelidir; ilacın etkisi bitince stridor rebound yapabilir.
3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Sevk:
- İstirahat halinde inspiratuar stridor, suprasternal çekilmeler, tükürüğünü yutamama/ağızdan salya akması (Akut Epiglottit şüphesi!) veya siyanoz varsa ağız içi muayenesinden kaçınılarak yüksek akım O₂ ile acilen Pediatri / KBB merkezine sevk edilir.