DİYABETİK KETOASİDOZ – DKA PROTOKOLÜ (Erişkin & Pediatrik)

Sıvı Resüsitasyonu, İnsülin Titrasyonu & Potasyum Güvenliği

EMİN'SEN

1. İlçe / Acil İlk Saat (Yalnızca Sıvı! İnsülin Başlama):
  1. İlk 1 Saatlik Hidrasyon:
    • Erişkin: 1000 cc SF (İzotonik) 1 saatte gidecek şekilde IV infüzyon.
    • Pediatrik: 10-20 mL/kg %0.9 NaCl 20-30 dakikada; şokta 20 mL/kg hızlı bolus, yeniden değerlendirilerek. Kalan açık 24-48 saate yayılır. İnsülin sıvıdan en az 1 saat sonra, bolussuz 0.05-0.1 Ü/kg/saat başlanır.
    ⚠️ İlçe acilinde potasyum sonucu ve YBÜ yatağı yoksa 1000 cc SF takılarak insülinsiz sevk edilir.
  2. İdrar Çıkışı & Sonda: Saatlik idrar takibi için foley sonda tak (hedef > 0.5 ml/kg/saat).
2. Potasyum (K⁺) Kontrolü (Hayati Kırmızı Çizgi!):
  1. K⁺ < 3.5 mEq/L ise: İNSÜLİN BAŞLANMAZ! Monitör altında 10-20 mEq/saat KCl IV; K⁺ > 3.5 olunca insülin başla. Periferden >10 mEq/saat gerekirse santral yol.(%7.5 KCl 10 mL = 10 mEq; %15 KCl 10 mL = 20 mEq; ampul etiketini kontrol et).
  2. K⁺ 3.5 - 5.0 mEq/L ise: İdrar çıkışı varsa her 1000 mL sıvıya 10-20 mEq KCl ekle (%7.5 KCl 10 mL = 10 mEq; %15 KCl 10 mL = 20 mEq; ampul etiketini kontrol et). Hedef K⁺ 4-5. İnsüline başla.
  3. K⁺ > 5.0 mEq/L ise: Mayiye potasyum ekleme; 2 saatte bir K⁺ kontrolü yap.
3. İnsülin Protokolü & Titrasyon (2. Saatten İtibaren):
  1. Kristalize İnsülin (Humulin R / Actrapid): 0.1 Ünite/kg/saat IV infüzyon (Ayrı damar yolundan).
    Pratik Hazırlık: 50 Ü regüler insülin 50 cc SF içine çekilir (1 cc = 1 Ünite). 70 kg hasta için saatte 7 cc (7 Ü/saat) gönderilir.
  2. Hedef Düşüş Hızı: Saatte 50 - 75 mg/dL düşüş.
    • Saatte < 50 mg/dL düşüyorsa: İnsülin hızını 1.5 - 2 katına çıkar.
    • Saatte > 75-100 mg/dL düşüyorsa: Hızı yarıya indir (Hızlı düşüş beyin ödemi yapar!).
  3. Kan Şekeri < 200 - 250 mg/dL Olunca (Kritik Basamak):
    İnsülini kesme! Dozu 0.05 Ü/kg/saate indir. Kan şekeri < 250 mg/dL olunca sıvıya dekstroz eklenir (%5 dekstroz + %0.45 NaCl); insülin keton asidozu düzelene dek sürer. (Amaç: Hipoglisemiye sokmadan keton asidozunu kapatana kadar insülini sürdürmektir).
⚠️ KIRMIZI ÇİZGİLER (HAYATİ TUZAKLAR):
  • Bikarbonat Verme: pH > 7.0 ise bikarbonat KONTRENDİKEDİR! Paradoksal beyin asidozu ve laktat artışı yapar. Bikarbonat rutin verilmez; yalnızca pH < 7.0 ise düşünülür.
  • K⁺ Bilmeden İnsülin Başlama: Hipokalemik hastada insülin fatal ventriküler aritmi ve asistoliye neden olur.

EMİN DEĞİLSEN

1. DKA Tanı Triadı:

  • Hiperglisemi: Kan şekeri ≥ 200 mg/dL veya bilinen diyabet (SGLT-2 inhibitörü kullananda öglisemik DKA olabilir).
  • Ketoz: β-hidroksibütirat ≥ 3.0 mmol/L veya idrar ketonu ≥ 2+.
  • Metabolik Asidoz: Venöz/arteriyel pH < 7.30, Bikarbonat (HCO₃) < 18 mEq/L, Anyon açığı > 10-12.

2. Ölümcül Komplikasyon: Akut Beyin Ödemi:

  • Özellikle çocuklarda görülür; risk asıl olarak ağır asidoz ve dehidratasyonla ilişkilidir. Sıvı hızı tek başına riski artırmaz (PECARN FLUID, 2018); insülin bolusu yapılmaz ve insülin sıvıdan en az 1 saat sonra başlanır.
  • Bulgular: Baş ağrısı, letarji, kusma, bradikardi, hipertansiyon (Cushing triadı).
  • Tedavi: Sıvıyı hemen yavaşlat; %3 Hipertonik NaCl (5 ml/kg 30 dk) veya Mannitol 0.5-1 g/kg IV uygula, acil Beyin BT ve YBÜ sevki sağla.

3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Yoğun Bakım Sevki:

  • Ağır asidozu (pH < 7.10), elektrolit imbalansı, şuur bulanıklığı veya altta yatan ağır enfeksiyon/sepsis kuşkusu olan hastalar 112 KKM üzerinden 3. Basamak Dahiliye / Pediatrik Yoğun Bakım Ünitesi olan merkeze acil sevk edilir.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: [email protected].

· Son düzenleme: 05.11.2026