ACİL KÜÇÜK CERRAHİ & ÇIKIK REDÜKSİYON PROTOKOLÜ

Yatak Başı Pratik Manevralar, Güvenlik Sınırları & Medikolegal Adımlar

EMİN'SEN

⚠️ REDÜKSİYONDA SIRA: 1. Nörovasküler muayene ve kayıt → 2. Grafi → 3. Ortopedi konsültasyonu → 4. Hastadan/veliden yazılı aydınlatılmış onam (işlem, riskler, alternatifler) → 5. Analjezi/sedasyon ve monitörizasyon → 6. Redüksiyon → 7. Kontrol grafisi, nörovasküler kontrol ve kayıt. Nabızsız veya iskemik ekstremitede grafi beklenmeden ortopediyle hemen görüşülür.

1. DADI DİRSEĞİ (RADIUS BAŞI SUBLÜKSASYONU):
  • Protokol: İki yönlü dirsek grafisi çekilir, ortopedi görüşü/onayı alınır.
  • Manevra: Kol ekstansiyondayken başparmak doğrudan radius başı üzerine konur. Ön kol hafif eksternal rotasyona (supinasyona) zorlanırken dirseğe fleksiyon-ekstansiyon yaptırılır; parmak altında "klik" hissi alınır.
  • Eldiven Balonu Testi: İşlem biter bitmez aileye şişirttirilen eldiven balonu çocuğa uzatılır. Çocuk o kolunu kaldırıp balonu tuttuğu an eklem oturmuştur; atel/askı gerekmez. Tebrikler, ailenin gözünde kahramansınız! :)
2. AKUT MANDİBULA (ÇENE) ÇIKIĞI:
  • Protokol: Kırığı dışlamak için grafi/BT çekilir, ilgili uzman (KBB/Plastik/Ortopedi) görüşü alınır.
  • Nélaton Manevrası: Çene kapanma refleksine karşı başparmaklar kalın gazlı bezle sarılır. Başparmaklar alt arka azı dişlerine, diğer parmaklar çene köşelerine konur. Önce aşağıya, ardından geriye-hafif yukarıya bastırılarak kondil oturtulur. Kontrol grafisi çekilir.
3. OMUZ ÇIKIĞI (ANTERİOR DİSLOKASYON):
  • Zorunlu Ön Şart: İşlem öncesi aksiller sinir (omuz dış yan duyu) ve distal nabız kaydedilir. Grafide kırık dışlanır. Ortopedi hekimi aranır; hastanın durumuna göre hangi tekniği öneriyorsa YALNIZCA o teknik uygulanır:
  • A) Cunningham Tekniği (Atravmatik - Masaj): Çekme/zorlama yoktur. Dirsek 90 derecede desteklenirken trapez, deltoid ve bisepse ritmik masaj yapılır; kas spazmı çözüldükçe baş kendiliğinden kayar.
  • B) Traksiyon - Karşı Traksiyon Tekniği: Hasta sırtüstü yatar. Koltuk altından geçirilen çarşafla bir asistan karşı traksiyon uygularken, hekim kola aksiyel hatta sabit, kademeli ve sürekli traksiyon (çekme) uygular; spazm kırılınca kol hafif eksternal rotasyona alınarak humerus başı oturtulur.
  • Bitiriş: Kol askısı / Velpeau bandajı → Kontrol Grafisi → Kontrol nörovasküler muayene kaydı.
4. KUTANÖZ ABSE DRENAJI:
  • Basamaklar: Lokal anestezi → Langer çizgilerine paralel tek insizyon → Mosquito klemp ile içerideki fibröz bölmelerin (lokülasyonların) patlatılması (ŞART) → SF ile berraklaşana kadar yıkama → İnsizyon ağzının yapışmaması için gazlı bez fitil yerleştirme. Basit absede drenaj sonrası antibiyotik gerekmez.

EMİN DEĞİLSEN

  • Konsültasyonsuz & Grafisiz Dokunma: Grafisi çekilmemiş, kırığı ekarte edilmemiş ve ortopedi görüşü alınmamış hiçbir eklem redükte edilmez.
  • 2 Başarısız Deneme: 2 kontrollü manevrada oturmayan veya eşlik eden fraktürü olan çıkık zorlanmaz; ameliyathane/sedoanaljezi şartları için Ortopediye devredilir.
  • Kritik Abseler: Nazolabial tehlikeli üçgen ve perianal abseler acilde açılmaz; KBB ve Genel Cerrahi'ye yönlendirilir.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: [email protected].

· Son düzenleme: 05.11.2026