KONSTİPASYON, GAZ & DİSPEPSİ PROTOKOLÜ

Yaşa Göre Lavman, Osmotik Laksatifler & İBS Yönetimi

EMİN'SEN

1. Acil Deşarj (Lavman Seçenekleri - Yaşa Göre):
  1. 0 - 2 Yaş (Fosfatlı Enema YASAK!):
    • Gliserin Kansuk fitil VEYA Libalaks bebek mikrolavman (1 tüp rektal).
    ⚠️ B.T. Enema (Sodyum Fosfat) < 2 yaşta KONTRENDİKEDİR! Masif hipokalsemi ve kardiyak arrest yapar.
  2. 2-4 yaş: çocuk boyu fosfat enemanın YARISI; 5-11 yaş: 1 çocuk boyu; ≥ 12 yaş: erişkin boy. 24 saatte 1'den fazla verilmez.
  3. Erişkin: B.T. Enema (135 ml) / E.S. Enema 1 şişe rektal (Sol yan yatarak uygulanır, 5-10 dakika tutulur.) İleri yaş, böbrek yetersizliği, dehidratasyon ve kalp yetersizliğinde fosfat enema yerine gliserin veya mikrolavman tercih edilir.
2. Pediatrik İdame & Gaz Tedavisi (Reçete):
  1. 0 - 2 Yaş:
    • Laktüloz (Osmolak süsp): 3x2.5 ml oral.
    • Simetikon (Metsil damla): 4x8 damla (Gaza bağlı huzursuzlukta).
    • Trimebutin (Tribudat süsp): 0-6 ay: 2x½ ölçek; 6 ay-1 yaş: 2x1 ölçek.
  2. 2 - 12 Yaş:
    • Osmolak süsp: 2-6 yaş için 3x5 ml; 6-12 yaş için 3x10 ml.
    • Metsil damla: 4x15 damla.
    • Tribudat süsp: 1-5 yaş: 3x1 ölçek; > 5 yaş: 3x2 ölçek.
  3. > 12 Yaş: Osmolak 3x15 ml + Tribudat tb 3x1 (veya süsp 3x2 ölçek) + Metsil 40 mg çiğneme tb 3x1.
3. Erişkin Konstipasyon, Gaz & İBS Reçetesi:
  1. Osmotik Laksatif: Laktüloz (Osmolak / Duphalac 670 mg/ml süsp) 3x15-20 ml (Bol ılık su ile alınır).
  2. Spazmolitik & Gaz Giderici (Biri Seçilir):
    • Alverin + Simetikon (Meteospasmyl kapsül): 3x1 (Yemeklerden önce).
    • VEYA Otilonyum bromür (Spasmomen 40 mg tb): 3x1.
    • İBS (Motilite Regülatörü): Trimebutin (Debridat Fort 200 mg tb): 2-3x1 tok.
  3. Kısa Süreli Stimülan (Dirençli Dışkı Tıkacında): Senozit A+B (Bekunis draje) gece yatmadan 1 tablet (Maksimum 3-5 gün; kronik kullanılmaz!).
⚠️ KIRMIZI ÇİZGİLER:
  • Mekanik İleus & Apandisitte Lavman/Laksatif VERİLMEZ: Bağırsak perforasyonu ve peritonite yol açar! Karın muayenesinde defans, rebound veya metalik barsak sesi varsa cerrahi konsültasyonu iste.
  • Bebekte Fosfatlı Lavman YASAK: 2 yaş altına Fleet/B.T. Enema verilmesi fatal hipokalsemik tetani tetikler.

EMİN DEĞİLSEN

1. Kolorektal / Karın Alarm Bulguları (Malignite & Cerrahi Ekarte Edilmeli):

  • Açıklanamayan kilo kaybı, 50 yaş üstü yeni başlayan kabızlık, rektal kanama, dışkı kalibresinde incelme (kalem gibi dışkılama) veya demir eksikliği anemisi olan hastalar İBS denilip geçiştirilmemeli; Kolonoskopi için Gastroenterolojiye sevk edilmelidir.

2. Fekaloma (Dışkı Tıkacı) Yönetimi:

  • Özellikle yatalak veya nörolojik hastalarda taşlaşmış rektal dışkı tıkacı varsa yukarıdan verilen laksatifler bulantı ve kusma yapar. Önce rektal tuşe ile fekaloma mekanik olarak parçalanmalı/boşaltılmalı, ardından lavman uygulanmalıdır.

3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Genel Cerrahi / Çocuk Cerrahisi:

  • Gaz-gaita çıkaramama, safralı kusma, asimetrik batın distansiyonu ve direkt karın grafisinde hava-sıvı seviyeleri olan hastalar açık damar yolu ve nazogastrik dekompresyon eşliğinde acilen Cerrahiye sevk edilir.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: [email protected].

· Son düzenleme: 05.11.2026