Güncel sürüm: doctoremin.com/elektrolit-acilleri · Son düzenleme: 05.11.2026
ELEKTROLİT ACİLLERİ (Potasyum & Sodyum)
EMİN'SEN
-
1. Basamak: Miyokardı Koru (Membran Stabilizasyonu - ANINDA):
Kalsiyum glukonat %10: 30 mL (3 ampul) IV, 5-10 dakikada (veya kalsiyum klorür %10, 10 mL, tercihen santral yoldan). EKG 5-10 dakikada düzelmezse doz tekrarlanır.
(K⁺ değerini düşürmez, kalbi arrestten korur!) -
2. Basamak: K⁺ Hücre İçine Sok (Shift Tedavisi):
• İnsülin + Dekstroz: 10 Ü Regüler İnsülin + 250 cc %20 Dekstroz (veya 500 cc %10 Dx) 30 dakikada IV infüzyon.
• Yüksek doz salbutamol: 10-20 mg nebülize (2.5 mg'lık nebülden 4-8 adet). Taşiaritmi ve iskemik kalp hastalığında dikkat; tek başına yeterli değildir, insülin-dekstrozla birlikte kullanılır. -
3. Basamak: K⁺ Vücuttan Uzaklaştır:
• Furosemid (Lasix): 40-80 mg IV (İdrar çıkışı varsa).
• Dirençli / Oligürik / Ağır Hiperkalemi: ACİL HEMODİYALİZ!
-
KCL ASLA IV PUŞE YAPILMAZ (Ölümcül Asistoli!):
• Periferik Damar Yolu: 500 cc SF içine en fazla 1-2 ampul KCl (%7.5'lik 1 ampul = 10 mEq) eklenir. İnfüzyon hızı maksimum 10 - 20 mEq/saat olmalıdır.
• Dirençli Hipokalemide Magnezyum Desteği: Magnezyum düşükse potasyum düzelmez! 1-2 ampul Magnezyum Sülfat (%15 MgSO₄) 100 cc SF içinde 30 dakikada infüzyon yapılmalıdır.
-
Nöbet / Koma / Ağır Semptom Varsa (Acil Bolus):
%3 Hipertonik Salin (NaCl): 100 - 150 ml IV 10-15 dakikada infüzyon. Semptom durmazsa 15 dk sonra 1 kez daha tekrarlanabilir. (300 ml tek seferde VERİLMEZ!). - 24 Saatlik Güvenlik Limiti: Sodyum 24 saatte en fazla 8 - 10 mEq/L yükseltilebilir. Hızlı yükseltilirse Santral Pontin Miyelinolizis (ODS) gelişir!
- Sıvı açığı %5 Dekstroz veya %0.45 Salin (1/2 SF) ile 48 saate yayılarak yavaşça kapatılır.
- Düşüş hızı 24 saatte maksimum 10-12 mEq/L olmalıdır (Hızlı düşüş fatal Akut Beyin Ödemi yapar!).
EMİN DEĞİLSEN
1. Hiperkalemi EKG Basamakları (Geri Sayım):
- Erken: Sivri, dar tabanlı T dalgaları (çadır T).
- Orta: PR uzaması, P dalgasının silinmesi/kaybolması.
- Geç (Kritik): QRS genişlemesi, ST-T birleşmesi (Sinüs dalgası paterni → VT/VF/Asistoliye ramak kala!).
2. Ölümcül Hatalar:
- Kalsiyum Glukonatı Dekstroz Torbasına Atıp Bekletmek: EKG bozukluğunda acil miyokard koruması gecikirse hasta kaybedilir. 30 mL (3 ampul) doğrudan IV, 5-10 dakikada verilmelidir.
- Kronik Hiponatremiyi Hızla Düzeltmek: Osmotik demiyelinizasyon sendromu ile kalıcı kuadriparezi ve koma tablosuna yol açar.
3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Nefroloji / YBÜ:
- Medikal tedaviye dirençli K⁺ > 6.5 mEq/L, sinüs dalgası EKG'si, oligüri/anüri veya nöbetle seyreden sodyum krizleri 112 KKM üzerinden acil Diyaliz / Yoğun Bakım merkezine sevk edilir.