ASTIM & KOAH ATAK (Erişkin & Pediatrik)

Akut Bronkospazm, Nebül Tedavisi & Solunum Güvencesi

EMİN'SEN

1. Erişkin Atak Yönetimi:
  1. Oksijen Titrasyonu:
    • KOAH Hedefi: SpO₂ %88 - 92 (Nazal kanül 1-2 L/dk; kontrolsüz yüksek O₂ hiperkapnik komayı tetikler!).
    • Astım Hedefi: SpO₂ %93 - 95.
  2. Kombine Nebül Tedavisi (15-20 dk arayla 3 tekrara kadar):
    • Salbutamol (Ventolin nebül 2.5 mg): 1 flakon
    • + İpratropiyum Bromür (Atrovent nebül 0.5 mg): 1 flakon
    • + Budesonid (Pulmicort nebül 0.5 mg): 1 flakon (Yerel inflamasyonu kırmak için).
  3. Sistemik Kortikosteroid:
    Metilprednizolon (Prednol): 40 - 60 mg yavaş IV puşe (veya hasta rahat yutuyorsa oral 40-50 mg tb).
  4. Mide Koruması (Gereğinde): Ülser öyküsü, dispepsi veya ileri yaşta Pantoprazol (Pantpas) 40 mg IV eklenebilir.
  5. Ağır / Dirençli Astım Atağında (Kurtarıcı Tedavi):
    Magnezyum Sülfat 2 g IV: 100 cc SF içinde 20 dakikada yavaş infüzyon (Bronş düz kaslarını doğrudan gevşetir).
2. Pediatrik Bronkospazm / Astım Atağı & Kademeli Yönetim:
  1. İlk 1 Saat (Agresif Başlangıç):
    • Salbutamol (Ventolin nebül): 0.15 mg/kg, en az 2.5 mg (1 flakon), en fazla 5 mg; ilk saatte 20 dakikada bir, 3 doza kadar.
    • + İpratropiyum Bromür (Atrovent nebül): <20 kg ise 0.25 mg (1 flakon), >20 kg ise 0.5 mg.
    (İlk 1 saat içinde Ventolin + Atrovent 20 dakika arayla toplam 3 doza kadar kombine tekrarlanabilir).
    • + Budesonid (Pulmicort nebül): 0.25 - 0.5 mg (Yarım - 1 flakon) eklenebilir.
    • Sistemik Steroid (Hemen Verilir): Prednol 1 - 2 mg/kg IV veya oral (Maksimum 40-60 mg). Etkisi saatler içinde çıkacağı için geciktirilmeden ilk anda uygulanır.
  2. 1. Saatin Sonu & Klinik Değerlendirme (Yanıt Algoritması):
    • Klinik Rahatladıysa (İyi Yanıt): İpratropiyum kesilir. Saatlik Salbutamol (Ventolin nebül) ile devam edilir; çocuk rahatladıkça aralık 2-4 saate açılarak taburculuk planlanır.
    • Yanıt Yoksa veya Saatlik Salbutamole Rağmen Kötüleşirse (Dirençli Atak):
    IV Magnezyum Sülfat (%15 Ampul): 50 - 70 mg/kg/doz (Maksimum: 1.5 g). 100 cc SF içinde 20 - 30 dakikada yavaş IV infüzyon şeklinde verilir. (⚠️ Hızlı puşe hipotansiyon ve bradikardi yapar; hasta monitörde izlenmeli, eş zamanlı Çocuk Sağlığı / Yoğun Bakım sevki planlanmalıdır).
  3. Ateş / Ağrı: Yalnızca Parasetamol (Parol/Tylol) tercih edilir.
⚠️ KIRMIZI ÇİZGİLER (HAYATİ UYARILAR):
  • NSAİİ dikkat: Daha önce NSAİİ/aspirin ile atak geçiren hastaya (N-ERD) NSAİİ verilmez. Bu öykü yoksa NSAİİ rutin kontrendike değildir; akut atak sırasında ateş ve ağrıda parasetamol tercih edilir. Çocukta aspirin Reye sendromu riski nedeniyle verilmez.
  • Akut Atakta Asist (Asetilsistein) Yapma: Hava yolunu irrite ederek refleks bronkospazmı derinleştirir.
  • Oral Ventolin Şurup Kullanma: Sistemik kardiyak yan etkisi fazladır, bronkodilatasyon etkisi gecikir; taburculukta inhaler cihaz (Spacer ile MDI) reçete edilmelidir. Astım atağı sonrası taburculukta yalnız SABA reçete edilmez: inhaler steroid içeren tedavi başlanır veya basamağı artırılır(pol kontrol)

EMİN DEĞİLSEN

1. "Sessiz Akciğer" (Silent Chest) Tuzağı:

  • Ağır dispneik hastada hışıltı/ronküs duyulmaması iyileşme belirtisi değildir; hava akımının kritik düzeyde durduğunu gösterir. Derhal entübasyon ve YBÜ hazırlığı yapın.

2. Enfeksiyon Varlığında Taburculuk Reçetesi:

  • Balgam pürülansı/miktarı artmış KOAH atağında: Amoksisilin-Klavulanat 1000 mg tb 2x1 (5-7 gün) veya ileri yaş/dirençli olguda Moksifloksasin 400 mg tb 1x1 (5 gün).
  • Taburculukta kısa süreli oral steroid (Prednol 32-40 mg tb sabah tok, 5 gün) + Pantoprazol 40 mg tb 1x1 (sabah aç) mutlaka birlikte planlanmalıdır.

3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Yoğun Bakım Sevki:

  • Tekrarlayan 3 nebül ve steroide rağmen solunum sayısı > 30/dk, paradoksal solunum mevcutsa veya arter kan gazında pH < 7.35, PaCO₂ > 45 mmHg (respiratuar asidoz) gelişirse: Non-invaziv mekanik ventilasyon (NIMV/BiPAP) veya entübasyon kararıyla 112 KKM üzerinden Göğüs Hastalıkları / Yoğun Bakım merkezine sevk sağlanır.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: [email protected].

· Son düzenleme: 05.11.2026