Güncel sürüm: doctoremin.com/astim-koah-atak · Son düzenleme: 05.11.2026
ASTIM & KOAH ATAK (Erişkin & Pediatrik)
EMİN'SEN
-
Oksijen Titrasyonu:
• KOAH Hedefi: SpO₂ %88 - 92 (Nazal kanül 1-2 L/dk; kontrolsüz yüksek O₂ hiperkapnik komayı tetikler!).
• Astım Hedefi: SpO₂ %93 - 95. -
Kombine Nebül Tedavisi (15-20 dk arayla 3 tekrara kadar):
• Salbutamol (Ventolin nebül 2.5 mg): 1 flakon
• + İpratropiyum Bromür (Atrovent nebül 0.5 mg): 1 flakon
• + Budesonid (Pulmicort nebül 0.5 mg): 1 flakon (Yerel inflamasyonu kırmak için). -
Sistemik Kortikosteroid:
Metilprednizolon (Prednol): 40 - 60 mg yavaş IV puşe (veya hasta rahat yutuyorsa oral 40-50 mg tb). - Mide Koruması (Gereğinde): Ülser öyküsü, dispepsi veya ileri yaşta Pantoprazol (Pantpas) 40 mg IV eklenebilir.
-
Ağır / Dirençli Astım Atağında (Kurtarıcı Tedavi):
Magnezyum Sülfat 2 g IV: 100 cc SF içinde 20 dakikada yavaş infüzyon (Bronş düz kaslarını doğrudan gevşetir).
-
İlk 1 Saat (Agresif Başlangıç):
• Salbutamol (Ventolin nebül): 0.15 mg/kg, en az 2.5 mg (1 flakon), en fazla 5 mg; ilk saatte 20 dakikada bir, 3 doza kadar.
• + İpratropiyum Bromür (Atrovent nebül): <20 kg ise 0.25 mg (1 flakon), >20 kg ise 0.5 mg.
(İlk 1 saat içinde Ventolin + Atrovent 20 dakika arayla toplam 3 doza kadar kombine tekrarlanabilir).
• + Budesonid (Pulmicort nebül): 0.25 - 0.5 mg (Yarım - 1 flakon) eklenebilir.
• Sistemik Steroid (Hemen Verilir): Prednol 1 - 2 mg/kg IV veya oral (Maksimum 40-60 mg). Etkisi saatler içinde çıkacağı için geciktirilmeden ilk anda uygulanır. -
1. Saatin Sonu & Klinik Değerlendirme (Yanıt Algoritması):
• Klinik Rahatladıysa (İyi Yanıt): İpratropiyum kesilir. Saatlik Salbutamol (Ventolin nebül) ile devam edilir; çocuk rahatladıkça aralık 2-4 saate açılarak taburculuk planlanır.
• Yanıt Yoksa veya Saatlik Salbutamole Rağmen Kötüleşirse (Dirençli Atak):
IV Magnezyum Sülfat (%15 Ampul): 50 - 70 mg/kg/doz (Maksimum: 1.5 g). 100 cc SF içinde 20 - 30 dakikada yavaş IV infüzyon şeklinde verilir. (⚠️ Hızlı puşe hipotansiyon ve bradikardi yapar; hasta monitörde izlenmeli, eş zamanlı Çocuk Sağlığı / Yoğun Bakım sevki planlanmalıdır). - Ateş / Ağrı: Yalnızca Parasetamol (Parol/Tylol) tercih edilir.
- NSAİİ dikkat: Daha önce NSAİİ/aspirin ile atak geçiren hastaya (N-ERD) NSAİİ verilmez. Bu öykü yoksa NSAİİ rutin kontrendike değildir; akut atak sırasında ateş ve ağrıda parasetamol tercih edilir. Çocukta aspirin Reye sendromu riski nedeniyle verilmez.
- Akut Atakta Asist (Asetilsistein) Yapma: Hava yolunu irrite ederek refleks bronkospazmı derinleştirir.
- Oral Ventolin Şurup Kullanma: Sistemik kardiyak yan etkisi fazladır, bronkodilatasyon etkisi gecikir; taburculukta inhaler cihaz (Spacer ile MDI) reçete edilmelidir. Astım atağı sonrası taburculukta yalnız SABA reçete edilmez: inhaler steroid içeren tedavi başlanır veya basamağı artırılır(pol kontrol)
EMİN DEĞİLSEN
1. "Sessiz Akciğer" (Silent Chest) Tuzağı:
- Ağır dispneik hastada hışıltı/ronküs duyulmaması iyileşme belirtisi değildir; hava akımının kritik düzeyde durduğunu gösterir. Derhal entübasyon ve YBÜ hazırlığı yapın.
2. Enfeksiyon Varlığında Taburculuk Reçetesi:
- Balgam pürülansı/miktarı artmış KOAH atağında: Amoksisilin-Klavulanat 1000 mg tb 2x1 (5-7 gün) veya ileri yaş/dirençli olguda Moksifloksasin 400 mg tb 1x1 (5 gün).
- Taburculukta kısa süreli oral steroid (Prednol 32-40 mg tb sabah tok, 5 gün) + Pantoprazol 40 mg tb 1x1 (sabah aç) mutlaka birlikte planlanmalıdır.
3. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Yoğun Bakım Sevki:
- Tekrarlayan 3 nebül ve steroide rağmen solunum sayısı > 30/dk, paradoksal solunum mevcutsa veya arter kan gazında pH < 7.35, PaCO₂ > 45 mmHg (respiratuar asidoz) gelişirse: Non-invaziv mekanik ventilasyon (NIMV/BiPAP) veya entübasyon kararıyla 112 KKM üzerinden Göğüs Hastalıkları / Yoğun Bakım merkezine sevk sağlanır.