Güncel sürüm: doctoremin.com/pediatrik-akut-gastroenterit · Son düzenleme: 05.11.2026
PEDİATRİK AGE (Kusma, Diyare & Dehidratasyon)
EMİN'SEN
-
Ondansetron (Zofran / Zofer 4 mg amp): Tek doz yavaş IV puşe (Oral alımı açmak için).
• 6 ay – 6 yaş (10-20 kg): 2 mg IV
• > 6 yaş (> 20 kg): 4 mg IV (Maksimum tek doz 4 mg).
-
Akut Bolus (Dolaşımı Açma - Ağır Dehidrate): %0.9 SF veya RL 10 - 20 ml/kg 30-60 dakikada hızlı infüzyon.
(10 kg: ~150-200 cc | 20 kg: ~250-400 cc | 30 kg: ~500 cc). (Hipotonik mayi KESİNLİKLE kullanılmaz!) -
24 Saatlik İdame Mayi (Holliday-Segar):
⚠️ Hipotonik sıvı (1/2 / 1/3) verme! Standart idame: %5 Dekstroz + %0.9 NaCl (İdrar çıkışı sonrası 20 mEq/L KCl eklenir).
• 10 kg: 1000 cc / gün (~42 cc/saat)
• 20 kg: 1500 cc / gün (~62 cc/saat)
• 30 kg: 1700 cc / gün (~70 cc/saat)
• 40 kg: 1900 cc / gün (~80 cc/saat)
-
Oral Rehidrasyon Sıvısı (ORS):
• GE-Oral Poşet: 1 litre kaynamış ılımış suya 1 poşet eritilir. Her kusma veya sulu dışkı sonrası 1 çay bardağı (~100 cc) yudum yudum içirilir (Anneye tembih et: Kaşıkla verilir!).
• Supplyte Solüsyon (Alternatif): GE-Oral tadını tolere edemeyen çocuklarda elma aromalı hazır ORS solüsyonu (Supplyte vb.) oral alımı kolaylaştırır (Ödenmez, reçete dışıdır). - Çinko (Zinco Şurup - Tek Başına): < 6 ay: 10 mg/gün, ≥ 6 ay: 20 mg/gün (10-14 gün mukoza tamiri için).
- Probiyotik: NBL ATP/Culturelle Kid/Reflor/Maflor şase 1x1 veya 2x1 (Sıcak olmayan su/yoğurda katılır; SGK ödemez, reçetesiz alınır, ekonomik kısıtlılıkta yoğurt/kefir önerilir).
- Ateş / Ağrı: Parasetamol (Parol/Tylol şurup) 10-15 mg/kg (Gerekirse 4-6 saatte bir).
- Ateşli invaziv (kanlı mukuslu) dizanteri (Shigella şüphesi):: Azitromisin 10-12 mg/kg/gün, tek doz, 3 gün; ağır olguda seftriakson 50-100 mg/kg/gün. Şigella'da Trimetoprim + Sulfametoksazol direnci yüksektir.
- Yeşil / Kötü Kokulu Dışkı) (Amipli / Paraziter Dizanteri Şüphesi)( Metronidazol (Nidazol/Flagyl) 125 mg süsp (40 mg/kg/gün, 3 doza bölünerek 7 gün)(Örnek hesap: 10 kg çocuk, 400 mg/gün, 3 doza bölersek 125 mg'dan birer ölçek yeterli olacaktır.)
EMİN DEĞİLSEN
1. Dışkı & Kusmuk Rengine Göre Hızlı Ön Tanı:
- Sarı / Sulu Dışkı: %90 Viral AGE (Rotavirüs vb.). Antibiyotiksiz, ORS + Çinko + Probiyotik ile izle.
- Yeşil / Kötü Kokulu Dışkı: Hızlı bağırsak pasajı veya Paraziter (Giardiasis) enfeksiyon kuşkusu; düzelmezse gaita mikroskopisi iste.
- Kanlı / Mukuslu Dışkı: Bebekte ağlama krizi, kusma veya 'çilek jölesi' dışkı varsa invajinasyon (acil USG). Ateşsiz kanlı ishalde STEC düşün: antibiyotik ve ishal kesici verme, HÜS açısından izle. Ateşli dizanteride kültür al, pediatriyle planla.
- ⚠️ Yeşil / Safralı Kusmuk: DİKKAT! Bu gastroenterit değildir; aksi kanıtlanana kadar mekanik barsak obstrüksiyonu, invajinasyon veya volvulustur (Acil Çocuk Cerrahisi!).
2. Cidi Hatalar & Kırmızı Çizgiler:
- Metpamid YASAK: Çocuklarda akut tortikolis, boyun kasılması ve okülojirik kriz yapar!
- İshal Kesici (Loperamid) YASAK: Toksik megakolon ve paralitik ileusa neden olur. Klinik gereklilik halinde şiddetli AGE'de pediatriste danışılarak Raxerin verilebilir
- Akut İshalde Demir (Ferrum / Ferrozinc) VERİLMEZ: Demir, lümendeki bakterileri besler ve mukozayı tahriş ederek ishali şiddetlendirir. Yalnızca tek başına Çinko verilir.
3. Kan Gazı & Bikarbonat (HCO₃) Kriterleri:
- HCO₃ ≥ 20: Hafif tablo, oral hidrasyon (GE-Oral) yeterli.
- HCO₃ 18: Orta dehidratasyon,izotonik sıvı (%0.9 NaCl veya Ringer laktat) kullanılır; 1/2 veya 1/3 gibi hipotonik sıvı verilmez.
- HCO₃ 16-17: Belirgin metabolik asidoz ve doku hipoperfüzyonu; SF yükleme + 4 saatte gidecek şekilde hidrasyon ve kan gazı kontrolü yap.
- PaCO₂ > 50-60 mmHg: Solunumsal kompansasyon tükenmiş, çocuk solunum yetmezliğine giriyor demektir!
4. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Sevk:
- Göz kürelerinde çökme, turgor > 2 sn, kapiller dolum > 3 sn, 6 saattir idrar çıkarmama (anüri), letarji/uykuya meyil veya safralı kusma varlığında damar yolu açık tutularak acilen Pediatri Uzmanı / Çocuk Cerrahisi olan merkeze sevk edilir.