Güncel sürüm: doctoremin.com/ari-akrep-yilan-sokmalari · Son düzenleme: 05.11.2026
ARI, AKREP & YILAN SOKMALARI PROTOKOLÜ
EMİN'SEN
- İğneyi Çıkar: Ciltteki arı iğnesini sıkmadan tırnakla/kartla kazıyarak uzaklaştır. Soğuk kompres uygula.
-
Anafilaksi Alarmı Varsa (Stridor, Hipotansiyon, Dispne):
Derhal Adrenalin 0.5 mg IM (Çocukta 0.01 mg/kg IM) uygula! Antihistaminik veya kortizonla vakit kaybetme. DİKKAT: Türkiye'de 1 mL'lik ampuller 0.25 mg, 0.5 mg ve 1 mg içerir; dozu mL ile değil mg ile hesapla, ampul etiketini oku. -
Basit / Lokal Reaksiyon Reçetesi:
• Erişkin: Bilastin/Levosetirizin/Desloratadin tb 1x1 + Antihistaminik jel (Stilex/Fenistil/... jel) lokal 2x1.
• Pediatrik: Feniramin (Avil) 15 mg süspansiyon (1-3 yaş: 2x½ ölçek; 3-12 yaş: 2x1 ölçek) + Difenhidramin (Kalmosan losyon) 2x1
- Lokal Bakım: Yıkama + Soğuk uygulama (Ağrıyı ve zehir yayılımını azaltır) + Tetanoz profilaksisi.
- Monitörizasyon & EKG: Otonomik fırtına (hipertansiyon/taşikardi, terleme) veya miyokardit gelişebilir.
- Akrep Antiserumu: Sistemik otonomik semptomu olan veya çocuk hastalara 1-2 flakon antivenom SF içinde yavaş infüzyonla verilir.
- Pozisyon: Isırılan ekstremiteyi kalp seviyesinde veya hafif altında hareketsiz tut. Yüzük/saat çıkar!
- Kan Tablosu: Tam kan sayımı, PT/INR, aPTT, Fibrinojen ve 20 dakikalık tam kan pıhtılaşma testi (20WBCT) bak.
- Yılan Antivenomu: Koagülopati, hızla ilerleyen masif ödem veya sistemik şok varsa UZEM (114) danışılarak infüzyonla başlanır.
- Yılana Asla Turnike & Buz Uygulama: Turnike ve soğuk, zehri hapsedip masif nekroz, gangren ve kompartman sendromu yapar; ampütasyona yol açar!
- Yarayı Kesme ve Emmek YASAKTIR: Ek enfeksiyon ve doku hasarı yaratır.
EMİN DEĞİLSEN
1. Kırmızı Bayraklar: Ani bilinç bulanıklığı, spontan diş eti/GİS kanamaları, uzamış INR/aPTT, hematüri, akut akciğer ödemi veya taşikardi/bradikardi atakları.
2. KÖTÜLEŞİRSE: 112 KKM & Toksikoloji / YBÜ: İlerleyici nekrozu, koagülopatisi veya solunum/dolaşım depresyonu olan hastalar antivenom ve yoğun bakım imkanı olan 3. Basamak merkeze acil sevk edilir.