KÜÇÜK CERRAHİ, SÜTÜR, ATEL & LOKAL ANESTEZİ

Acildeki 3 Lokal İlaç, Pratik Dozlar, Stapler & Açık Atel

EMİN'SEN

1. Acildeki 3 Lokal Anestezik (Pratik Sınırlar):
  1. Aritmal %2 (Düz Lidokain - Kırmızı Kutu):
    Her bölgeye güvenli. Standart erişkinde tek seferde en fazla 2 - 3 ampul kullan.
  2. Jetokain (Adrenalinli Lidokain):
    Kanamayı azaltır, etkisi uzun sürer. Saçlı deri ve gövdede idealdir.
    ⚠️ KESİN YASAK: Parmak ucu, burun, kulak memesi ve penise ASLA yapılmaz! (Kangren yapar).
  3. Citanest %2 (Prilokain):
    Aritmal yoksa kullanılır. Erişkinde en fazla 3-4 ampul. Küçük çocuk ve gebede tercih etme (Methemoglobinemi riski!).
  4. Altın Kural: İğneyi batırınca ÖNCE PİSTONU GERİ ÇEK (Aspirasyon yap); kan gelmiyorsa ilacı ver. Damara verirsen arrest edersin!
2. Sütür & Zımba (Stapler) Pratikleri:
  1. Cilt Zımbası (Stapler):
    Saçlı deri için 1 numaradır (hızlıdır, kanamayı anında keser, saç traşı istemez). Dudakları hafifçe dışa kaldırıp dik bas.
    ⚠️ Yüze, ele, ayağa ve eklem büküm yerlerine zımba basılmaz! (7-10 günde sökücüyle alınır).
  2. Dikiş İpleri & Alma Günleri:
    • Yüz/Boyun: 5/0 veya 6/0 Prolen → 3 - 5. günde al.
    • Gövde/Kol/Bacak: 3/0 veya 4/0 Naylon → 7 - 10. günde al.
    • Eklem Üstü & Saçlı Deri: 2/0 veya 3/0 → 10 - 14. günde al.
3. Acil Alçı / Atel Kuralı:
  1. TAM (SİRKÜLER) ALÇI KESİNLİKLE YAPILMAZ!
    Kırık dokusu şişer; tam alçı kolu/bacağı boğarak Kompartman Sendromu yapar, ekstremite kesilir.
  2. Yarım Alçı (Açık Atel): Ekstremiteyi 2-3 kat pamukla sar → Islatılmış 10 kat alçıyı sadece arkaya/yana koy → Elastik bandajla gevşek-orta gerginlikte sar.
4. Tetanoz Aşı Şeması (Hızlı Karar):
  1. Temiz ve küçük yara: 3 doz tamam ve son doz 10 yılı geçmişse 1 doz Td. Aşı öyküsü bilinmiyor veya < 3 doz ise Td yapılır ve seri tamamlanır (0, 1. ay, 6-12. ay).
  2. Kirli/Paslı/Topraklı Kesi: Son aşı 5 yılı geçmişse 1 doz aşı. Kirli/derin yarada aşı öyküsü bilinmiyor veya < 3 doz ise: Td + insan tetanoz immünglobulini 250 IU, farklı ekstremitelere; seri tamamlanır.

EMİN DEĞİLSEN

1. Citanest sonrası morarma (Methemoglobinemi):

  • Citanest yaptın; hastanın dudakları morardı, O₂ versen de satürasyon %85'te çakılı kaldı ve damardan aldığın kan çikolata rengi mi?
  • Tanı: Methemoglobinemi. Antidot: Metilen Mavisi 1-2 mg/kg IV (yavaş infüzyon).

2. İlaç damara kaçtı / LAST (Nöbet ve Arrest):

  • Lokal yaparken hasta birden "ağzımda metal tadı var, kulaklarım çınlıyor" dedi, ardından nöbet geçirdi veya arrest oldu.
  • Tanı: Lokal Anestezik Zehirlenmesi. Antidot: %20 İntralipid 1.5 ml/kg bolus verilir.

3. Atel sonrası Kompartman Uyarısı:

  • Atel yaptığın hasta "parmaklarım uyuşuyor, dayanılmaz ağrım var" diyorsa veya parmakları soğuk/nabızsızsa bandajı hemen makasla boydan boya kes! Bekletme, acil Ortopedi'ye haber ver.
Yasal Uyarı & Sorumluluk Reddi:
Bu sitede yer alan protokoller, dozlar ve klinik algoritmalar yalnızca hekimler ve sağlık çalışanları için mesleki hafıza desteği amacıyla derlenmiştir. Hekim-hasta ilişkisi doğurmaz; resmi tanı/tedavi kılavuzu, mevzuat veya protokol niteliği taşımaz. Sitede yer verilen ticari isimler (müstahzarlar) yalnızca acil pratik hatırlatmayı kolaylaştırmak amacıyla emsal olarak paylaşılmış olup hiçbir ilaç firmasıyla reklam, sponsorluk veya maddi çıkar bağı bulunmamaktadır; bağlayıcı olan her zaman etken maddedir. Her ilaç önce etken maddeyle yazılır; parantez içindeki ticari isimler yalnızca örnektir, aynı etken maddeyi içeren muadiller de kullanılabilir. 'SGK ödemez', 'reçetesiz alınır' gibi geri ödeme ifadeleri SUT değişikliklerine bağlıdır. Tıbbi kararlar, dozaj, endikasyon, kontrendikasyon ve nihai uygulama sorumluluğu bütünüyle hastayı bizzat takip ve muayene eden hekimin mesleki takdirindedir. İçerik yazarın bilgi ve deneyimine ve belirtilen kaynaklara dayanır; hata içerebilir ve her zaman güncel olmayabilir. Kılavuz tablo ve algoritmaları birebir kopyalanmaz; kaynak gösterilerek özetlenir. Doz, endikasyon ve kontrendikasyonlar uygulamadan önce güncel kılavuz, ürün bilgisi (KÜB) ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Klinik karar ve uygulama sorumluluğu hastayı değerlendiren hekime aittir. Hata bildirimi: [email protected].

· Son düzenleme: 05.11.2026